Bu çalışma; insan katılımcılar, klinik veriler veya kişisel bilgiler içermeyen, hesaplamalı ve simülasyon tabanlı bir araştırmadır. Bu araştırmada kullanılan tüm veriler, kontrollü simülasyon süreçleri aracılığıyla sentetik olarak üretilmiştir. Bu nedenle, bir kurumsal inceleme kurulundan etik onay alınması ve bilgilendirilmiş onam alınması gerekmemiştir. Çalışma, hesaplamalı araştırmalar için standart kılavuzlara uygundur ve metodolojinin tam olarak yeniden üretilebilirliğini ve şeffaflığını sağlar.
Teorik çerçeve ve gerekçe
Önerilen grafik tabanlı duygusal müfredat zeka çerçevesi (GECIF); yapay zeka, grafik tabanlı öğrenme, duygusal hesaplama ve görsel pedagojinin entegrasyonuna dayanmakta olup öğrenmeyi, bilişsel gelişimi, duygusal evrimi ve davranışsal katılımı eş zamanlı olarak yakalayan dinamik ve çok boyutlu bir süreç olarak modellemeyi amaçlamaktadır. Geleneksel öğretim yaklaşımları genellikle bilgi ediniminin doğrusal bir ilerleme izlediğini varsayar ve bilişsel performans ile psikolojik durumlar arasındaki karmaşık etkileşimleri yeterince yansıtmaz. Bu kısıtlama, duygusal ifadenin, motivasyonun ve yaratıcılığın teknik ve teorik öğrenmeden ayrılamadığı üniversite müzik eğitimi için özellikle kritiktir. Bu bağlamda çerçeve, eğitim sürecini; bilgi unsurlarının, öğrenme etkinliklerinin ve duygusal durumların birbirini sürekli etkilediği birbirine bağlı bir sistem olarak kavramsallaştırmaktadır. Grafik tabanlı modelleme, bu ilişkilerin yapılandırılmış ve ölçeklenebilir bir temsilini sağlayarak hem doğrudan hem de dolaylı bağımlılıkların etkili bir şekilde yakalanmasına olanak tanır. Duygusal dinamikler, yardımcı değişkenler yerine içsel bileşenler olarak dahil edilerek, psikolojik durumların öğrenme süreci boyunca nasıl geliştiğinin ve yayıldığının simülasyonuna imkan sağlar. Görsel öğretim tasarımının entegrasyonu, soyut hesaplama etkileşimlerini sezgisel grafiksel temsillere dönüştürerek yorumlanabilirliği daha da artırır.
Metodoloji ve simülasyon çalışma tasarımı
Bu çalışma, insan katılımcıların yer almadığı ve tüm verilerin kontrollü ve tekrarlanabilir bir işlem hattı üzerinden sentetik olarak üretildiği, bilgisayar simülasyonu tabanlı bir tasarım benimsemektedir. Bu nedenle bildirilen sonuçlar, gerçek öğrencilerden elde edilen ampirik gözlemlerden ziyade model tabanlı değerlendirmeleri temsil etmektedir. Öğrenme performansı, etkileşim, duygusal denge ve stres azalmasındaki iyileştirmeler, önerilen çerçevenin simüle edilmiş veya potansiyel etkileri olarak yorumlanmaktadır. Simülasyon ortamı; zamansal bağımlılıkları, etkileşim kalıplarındaki değişkenliği ve gelişen duygusal durumları dahil ederek gerçekçi öğrenme koşullarını yaklaşık olarak yansıtmaktadır. Önerilen GECIF çerçevesinin; grafik tabanlı temsil, duygusal modelleme veya müfredat optimizasyonu olmaksızın, bilginin yalnızca etkileşim yoğunluğuna bağlı olarak geliştiği adaptif olmayan bir öğrenme sistemini temsil eden geleneksel bir temel modelle karşılaştırıldığı karşılaştırmalı bir deneysel konfigürasyon uygulanmıştır. Tutarlı ve tarafsız bir karşılaştırma sağlamak amacıyla her iki model de aynı simülasyon koşulları altında çalıştırılmıştır.
Veri seti oluşturma ve yapısı
Etkileşim günlükleri, duygusal göstergeler ve öğrenme performansı metriklerini birleşik bir zamansal çerçevede entegre ederek, üniversite müzik eğitimindeki öğrenme dinamiklerini simüle etmek amacıyla geniş ölçekli bir veri seti oluşturulmuştur. Veri seti, demografik ve davranışsal özniteliklerin yanı sıra akademik performans verileri sunan, halka açık öğrenci performans veri setinden (UCI Machine Learning Repository) türetilmiş ve genişletilmiştir. Bu veri seti, gerçekçi öğrenme modellerinin oluşturulması için temel bir referans görevi görmüştür. Etkileşim günlükleri; pratik oturumları, dinleme egzersizleri ve görsel öğrenme görevleri gibi öğrenme etkinlikleriyle olan simüle edilmiş etkileşimleri temsil etmektedir. Duygusal göstergeler; stres, bağlılık ve motivasyon dahil olmak üzere psikolojik durumları yakalarken, öğrenme performansı zaman içindeki bilgi edinimini ve ilerlemeyi yansıtmaktadır. Veri setini zenginleştirmek ve zamansal bağımlılıkları dahil etmek için, tekrarlanabilirliği sağlamak amacıyla sabit rastgele tohum başlangıçlı MATLAB tabanlı bir simülasyon hattı kullanılmıştır. Etkileşim davranışlarının ve duygusal durumların zamanla kademeli olarak gelişmesini sağlamak için otoregresif süreçler aracılığıyla zamansal süreklilik getirilmiştir. Nihai veri seti, çeşitli öğrenme davranışlarını temsil eden çok sayıda etkileşim özelliği ile beş yüz zaman adımı boyunca gözlemlenen bin simüle edilmiş öğrenciyi içermektedir. Tutarlılığı ve karşılaştırılabilirliği sağlamak için tüm değişkenler [0,1] aralığında normalize edilmiştir. Yanlısız model değerlendirmesi sağlamak amacıyla veri seti, %70–%15–%15'lik bir bölünmeyle eğitim, doğrulama ve test alt kümelerine ayrılmıştır.
Graf oluşturma ve temsili
Öğrenme ortamı, şu şekilde tanımlanan ağırlıklı bir graf olarak modellenmiştir:
G = (V,E,W) (1)
burada düğümler kümesini, kenarlar kümesini ve düğümler arasındaki ilişkilerin gücünü tanımlayan ağırlıklı komşuluk matrisini temsil eder. Düğüm kümesi şu şekilde ayrıştırılmıştır:
V = Vk∪Va∪Ve (2)
burada Vk, Va ve Ve sırasıyla bilgi düğümlerine, aktivite düğümlerine ve duygusal düğümlere karşılık gelir. Kenar ağırlıkları şu şekilde hesaplanır:
Wij = α Sc(i,j) + βSe(i,j) (3)
burada Sc(i,j) düğümler arasındaki bilişsel benzerliği, Se(i,j) duygusal korelasyonu temsil eder; α ve β ise bunların göreceli etkisini kontrol eden ağırlıklandırma katsayılarıdır. Denklem (3), yapısal ve duygusal ilişkilerin grafın bağlantısallığını birlikte nasıl belirlediğini tanımlar.
Düğüm durum temsili ve grafik öğrenimi
Her düğüm, şu şekilde tanımlanan dinamik bir durum vektörü ile ilişkilendirilmiştir:
xi(t) = [ki(t),ei(t),ai(t)] (4)
burada ki(t), ei(t) ve ai(t) sırasıyla t anındaki bilgi düzeyini, duygusal durumu ve etkileşim düzeyini ifade eder. Düğüm temsilleri, graf tabanlı toplama kullanılarak güncellenir:
(5)
burada
l katmanındaki i düğümünün gömülmesidir, σ doğrusal olmayan bir aktivasyon fonksiyonudur ve N(i) komşu düğümler kümesini belirtir. Denklem (5), her bir düğümün komşularından gelen bilgileri nasıl entegre ettiğini tanımlar. Ayrıca bir dikkat mekanizması tanıtılmıştır:
(6)
burada αij dikkat katsayısı ve ∅(·) bir benzerlik fonksiyonudur. Denklem (6), komşu düğüm katkılarının adaptif ağırlıklandırılmasını sağlar.
Duygusal dinamiklerin modellenmesi
Duygusal durumların zamansal evrimi şu şekilde modellenmiştir:
(7)
burada γ duygusal tutma katsayısıdır. Denklem (7), duygusal etkinin hem kalıcılığını hem de yayılımını kapsar. Duygusal stabilite şu şekilde nicelleştirilir:
(8)
burada E+(t) ve E-(t) pozitif ve negatif duygusal bileşenleri temsil eder ve
sıfıra bölünmeyi önleyen küçük bir sabittir. Stres birikimi şu şekilde tanımlanır:
(9)
burada λ(τ), anlık gerilme yoğunluğunu temsil eder. Denklem (9), zaman içindeki kümülatif gerilmeyi modeller.
Öğrenme optimizasyonu ve adaptif müfredat tasarımı
Öğrenme süreci, çok amaçlı bir optimizasyon fonksiyonu tarafından yönetilir:
J = λ1K + λ2K - λ3S (10)
burada K bilgi kazanımını, E duygusal stabiliteyi ve S stres seviyesini ifade ederken, λ1, λ2, λ3 ağırlıklandırma katsayılarıdır. Denklem (10) bilişsel ve duygusal hedefleri dengeler. Adaptif müfredat yeniden yapılandırması şu şekilde tanımlanmıştır:
Wij(t + 1) = Wij(t) + ηΔij(t) (11)
burada η öğrenme hızını ve Δij(t) öğrenme dinamikleri tarafından yönlendirilen güncelleme ayarlamalarını temsil eder. Denklem (11), grafik yapısının zaman içinde gelişmesine olanak tanır.
Zamansal ölçek ve simülasyon süresi
Tüm simülasyonlar, gerçek zaman birimleri yerine normalize edilmiş zaman adımları kullanılarak gerçekleştirilir. Kısa aralıklar, sistem evrimini temsil eden ölçeklendirilmiş simülasyon adımlarına karşılık gelirken; uzun vadeli davranışı, yakınsamayı ve dayanıklılığı değerlendirmek için beş yüz adımı aşan genişletilmiş simülasyonlar kullanılır.
Değerlendirme metrikleri ve istatistiksel analiz
Çerçeve; bilgi artışı, duygusal stabilite, stres seviyesi, etkileşim düzeyi ve dayanıklılık dahil olmak üzere normalize edilmiş metrikler kullanılarak değerlendirilmektedir. İstatistiksel analiz, her bir metrik için ortalama değerler, standart sapmalar ve %95 güven aralıkları hesaplanarak MATLAB istatistiksel fonksiyonları ile gerçekleştirilmiştir. Eşleştirilmiş t-testleri uygulanmadan önce normallik varsayımları doğrulanmıştır. Önerilen çerçeve ile temel model arasındaki karşılaştırmalı değerlendirme, n = 1000 simüle edilmiş öğrenci üzerinde yürütülmüş olup, istatistiksel anlamlılık p < 0.05 olarak tanımlanmıştır.
Tekrarlanabilirlik ve uygulama detayları
Tüm simülasyonlar, veri işleme hatları ve değerlendirme prosedürleri tamamen yeniden üretilebilirdir. Veri seti oluşturma süreci, graf oluşturma parametreleri, model konfigürasyonları ve optimizasyon ayarları açıkça tanımlanmıştır. Tekrarlanan çalışmalar arasında tutarlı çıktılar sağlamak için rastgele tohum başlangıç değeri sabitlenmiştir. Tüm hiperparametreler, betikler ve veri seti açıklamaları ek materyallerde sunulmuş olup, çalışmanın MATLAB veya eşdeğer hesaplama araçları kullanılarak tam olarak tekrarlanmasına olanak tanımaktadır.
Tüm simülasyonlar, veri işleme boru hatları ve değerlendirme betikleri Ek Dosya 1'de sağlanmıştır. Veri seti; ham etkileşim günlüklerini, duygusal göstergeleri ve öğrenme performansı metriklerini içermektedir. Grafik oluşturma parametreleri ve optimizasyon ayarları eksiksiz bir şekilde belgelenmiştir. Sistem, standart makine öğrenimi çerçeveleri kullanılarak yeniden üretilebilir. Tutarlılığı sağlamak için rastgele tohum başlatma sabitlenmiştir. Tüm hiperparametreler açıkça raporlanmıştır. Protokol, tam şeffaflık ve tekrarlanabilirlik sağlamaktadır.